Οικονομική Πολιτική

Βαθμολογία Οικονομικής Πολιτικής

2012-02-23T10:11:00.003-08:00

Σας ενημερώνω ότι η βαθμολογία του μαθήματος "Οικονομική Πολιτική" βρίσκεται αναρτημένη στους πίνακες ανακοινώσεων έξω από τη γραμματεία (στη βιβλιοθήκη) καθώς και έξω από το γραφείο μου.

Αν θέλετε να δείτε κάποια ενδιαφέροντα στατιστικά σχετικά με τη κατανομή μπορείτε να πατήσετε εδώ.

Ενδιαφέροντες άνθρωποι, αδιάφορα blogs.

2012-02-07T09:40:00.000-08:00

Στο παραπάνω διάγραμμα μπορεί να παρατηρήσει κανείς τις επισκέψεις ανά ημέρα στο blog του μαθήματος της Οικονομικής Πολιτικής. Όπως βλέπετε από τις αρχές του Ιανουαρίου ο μέσος όρος επισκέψεων ανά ημέρα ήταν περίπου 50-60 και ποτέ δε ξεπέρασε τις 100. Ποτέ; Όχι ακριβώς ποτέ. Στις 2 Φεβρουαρίου το blog αξιώθηκε 120 επισκέψεις, στις 3 Φεβρουαρίου 204 ενώ στις 4 και 5 Φεβρουαρίου άγγιξε επίπεδα ρεκόρ με 294 προβολές!!! Τυχαίο; Δε νομίζω. Προφανώς κάποιο ρόλο παίζει ότι οι εξετάσεις του μαθήματος ήταν στις 6 Φεβρουαρίου.

Επειδή έχω κουραστεί κάθε φορά που αναφέρομαι στα ανθρώπινα κίνητρα να ακούω τη standard κριτική του τύπου «Μα...οι άνθρωποι δεν είμαστε όλοι ίδιοι, δεν λειτουργούμε όλοι με τον ίδιο τρόπο, έχουμε διαφορετικές προσωπικότητες, διαφορετικά συναισθήματα, διαφορετικές ιδεολογίες, διαφορετικά πιστεύω...» και τα συναφή, σας καλώ να παρατηρήσετε με προσοχή το παραπάνω διάγραμμα.

Κανένας οικονομολόγος δεν ισχυρίστηκε ποτέ ότι οι άνθρωποι είναι ίδιοι. Θα ήταν απολύτως ανόητο. Για αυτό το λόγο εξάλλου υπήρχαν αυξομειώσεις στις προβολές του blog καθ' όλη τη διάρκεια του εξαμήνου. Άλλοι –φαντάζομαι- έβρισκαν το μάθημα και το blog ενδιαφέροντα και έτσι έμπαιναν πιο συχνά, άλλοι τα έβρισκαν βαρετά ή αδιάφορα και έμπαιναν σπάνια ή καθόλου. Αναμενόμενο.

Όμως υπάρχουν και κοινές τάσεις. Και αυτές δείχνουν ότι 3-4 ημέρες πριν τις εξετάσεις όποιος κι αν είμαι, ότι μουσική κι αν ακούω, όποιος ηθοποιός και αν μου αρέσει, ότι κόμμα και αν ψηφίζω ....ΘΕΛΩ ΝΑ ΠΕΡΑΣΩ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ!!! και κατά συνέπεια μπαίνω στο blog του μαθήματος κατεβάζω σημειώσεις και διαβάζω. Ορθολογικό; Αν ορίσουμε το πτυχίο –και μόνο- ως επιθυμητό αποτέλεσμα η απάντηση είναι «Ναι». Βάσει του βασικού οικονομικού αξιώματος κάθε άτομο επιδιώκει τη μεγιστοποίηση του αποτελέσματος με την ελάχιστη δυνατή θυσία. Έτσι, δύο ημέρες πριν τις εξετάσεις το blog είχε τη τιμητική του (ενώ τις ημέρες αυτές δεν υπήρχε καμία απολύτως νέα καταχώρηση).

Η Οικονομική Επιστήμη δεν υποστηρίζει πως οι άνθρωποι είναι ίδιοι. Υποστηρίζει όμως πως ένα μεγάλο μέρος της ανθρώπινης δραστηριότητας είναι κοινές συμπεριφορές που μπορούν να εξηγηθούν αν παρατηρήσουμε με προσοχή τα "οικονομικά" κίνητρα. Θεωρώ σημαντικό κέρδος αν τελειώνοντας τη σχολή έχετε καταφέρει να κάνετε ακριβώς αυτό. Να παρατηρείτε δηλαδή με προσοχή τα κίνητρα και να επιχειρείτε να εξηγήσετε την ανθρώπινη συμπεριφορά βάσει αυτών. Αν τα καταφέρετε θα έχετε μάθει κάτι σημαντικό. Σε αντίθετη περίπτωση ποτέ δεν θα καταφέρετε να εξηγήσετε γιατί το προηγούμενο Σαββατοκύριακό τόσοι πολλοί, διαφορετικοί μεταξύ τους άνθρωποι πήραν την απόφαση να διαβάσουν μαζικά ένα τόσο αδιάφορο πανεπιστημιακό blog.

Για τα θέματα των εξετάσεων της Ά ομάδας πατήστε εδώ και για της Β' ομάδα πατήστε εδώ

TedXAthens: Κωνσταντίνος Δασκαλάκης

2012-01-30T05:30:00.000-08:00

Μπορεί μια οικονομία να φτάσει σε ισορροπία; Υπάρχει το "αόρατο χέρι" του Adam Smith; O Κωνσταντίνος Δασκαλάκης, καθηγητής στο ΜΙΤ, υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει υπολογιστικό σύστημα -και κατά συνέπεια οικονομικό σύστημα-που καταλήγει ή έστω να προσεγγίζει την ισορροπία και καταλήγει λέγοντας στον Nash... "Μάγκες υπάρχει ένα μεγάλο bug στη θεωρία σας".

Αγνοείστε το κουπ του καλλιτέχνη και παρακολουθείστε την ομιλία που έδωσε στο TedXAthens πριν μερικές εβδομάδες.

TedxAcademy: Αρίστος Δοξιάδης

2012-01-19T07:55:00.000-08:00

Μια πολύ ενδιαφέρουσα ομιλία του Αρίστου Δοξιάδη σχετικά με την ελληνική οικονομία στο Ted X Academy.

Ενότητα 9. Γραφειοκρατία

2012-01-19T06:23:00.000-08:00

Η Ενότητα 9 ολοκληρώθηκε. Μπορείτε να βρείτε υλικό από τις διαλέξεις πατώντας εδώ .

Επίσης μπορείτε να διαβάσετε:

Την ενότητα 16 από το Mueller, D., (2003). Public Choice III. Cambridge University Press

Την ενότητα "Δημόσιοι Υπάλληλοι/ Γραφειοκράτες" από το Rosen, H. και Gayer (2009). Δημόσια Οικονομική. Εκδόσεις Κριτική.

Wyckoff, Gary P. (1990). Bureaucracy, Inefficiency, and Time. Public Choice, 67, 169-179.

Τέλος, μπορείτε να δείτε το ακόλουθο βιντεάκι σχετικά με το δημόσιο τομέα στην Ισπανία. Αυτά συμβαίνουν προφανώς μόνο εκεί...Οποιαδήποτε ομοιότητα με πρόσωπα και καταστάσεις είναι εντελώς συμπτωματική.

Αναζήτηση προσόδων στην ελληνική οικονομία

2012-01-19T06:19:00.000-08:00

Αναδημοσιεύω ένα άρθρο που είχε γράψει ο Τ. Κολλίντζας πριν ένα περίπου χρόνο σχετικά με την αναζήτηση προσόδων (rent-seeking) στην ελληνική οικονομία. Δυστυχώς παραμένει πάντα επίκαιρο.

Οι παθογένειες του πολιτικού μας συστήματος

του Τρύφωνα Κολλίντζα

Δεν θα ήταν υπερβολή να ισχυριστεί κανείς ότι οι προτεραιότητες της επόμενης ημέρας των Εκλογών συμπυκνώνονται σε μία – την υλοποίηση των εκάστοτε εκπεφρασμένων κυβερνητικών στόχων. Γιατί το λέω αυτό; Με λίγες εξαιρέσεις, ενθουσιαζόμουνα κάθε φορά που άκουγα μια ομιλία του Κώστα Καραμανλή και ενθουσιάζομαι όταν ακούω μια ομιλία του Γιώργου Παπανδρέου.

Αλλά, μετά από έξι χρόνια Κυβερνήσεων Καραμανλή και ένα χρόνο των Κυβερνήσεων Παπανδρέου, αισθάνομαι ότι συστηματικά υπάρχει μεγάλο χάσμα ανάμεσα σε λόγια και έργα. Αυτό δεν μπορεί να είναι συγκυριακό. Πιστεύω ότι υπάρχουν δύο λόγοι που ερμηνεύουν τα παραπάνω, που κατά βάθος πηγάζουν από την ίδια αιτία: την παθογένεια του πολιτικού μας συστήματος, που προσπαθεί, ορθολογικά από την πλευρά του, να αντιμετωπίσει το στρεβλό μοντέλο οργάνωσης της Ελληνικής οικονομίας/κοινωνίας, που το ίδιο δημιούργησε.

Η εξήγηση αυτού του στρεβλού μοντέλου οργάνωσης βασίζεται στο συνδυασμό δύο αλληλένδετων παραγόντων. Πρώτον, από τη μεταπολίτευση και μετά, το οικονομικό μοντέλο της χώρας θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί από την ύπαρξη δύο ομάδων – αυτών που είναι «μέσα στο σύστημα» (insiders) και αυτών που είναι «έξω από το σύστημα» (outsiders). Αυτοί που είναι μέσα στο σύστημα απολαμβάνουν θεμιτές και αθέμιτες προσόδους, ενώ το σύστημα τους προστατεύει από την δική τους τυχόν παραβατική συμπεριφορά, τον ανταγωνισμό και την αξιοκρατία. Αυτοί που είναι έξω από το σύστημα, είναι μεν πολύ περισσότεροι αλλά είναι διάσπαρτοι και σε αντίθεση με τους εντός του συστήματος, είναι πολύ λίγο ή καθόλου οργανωμένοι όσον αφορά την προάσπιση των συμφερόντων τους.

Συνεπώς, εκ προοιμίου, τα συμφέροντα των δύο πλευρών είναι αντίθετα. Εντός του συστήματος, για παράδειγμα, λογίζονται: οι εργαζόμενοι στο Δημόσιο, στις ΔΕΚΟ, στους κλάδους του ιδιωτικού τομέα με έντονη συνδικαλιστική παρουσία ή/και επιδοτήσεις, επιχειρηματίες που προμηθεύουν το Δημόσιο και τις ΔΕΚΟ, επαγγελματίες κλειστών επαγγελμάτων και οι επιχειρήσεις που προστατεύονται από τον ελεύθερο ανταγωνισμό. Εκτός συστήματος, για παράδειγμα, λογίζονται οι μισθωτοί του μη προστατευόμενου ιδιωτικού τομέα, οι νέοι, οι άνεργοι, οι συνταξιούχοι, οι οικονομικοί μετανάστες, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, επαγγελματίες που δεν φοροδιαφεύγουν και οι ξένοι που προσπαθούν να υλοποιήσουν άμεσες ξένες επενδύσεις στη χώρα μας.

Τα επιτελεία των κομμάτων αντιλαμβάνονται ότι για να εκλεγούν χρειάζονται τους ψήφους αυτών που είναι εκτός συστήματος. Έτσι, είναι υποχρεωμένα πριν από τις εκλογές να υιοθετήσουν συνθήματα που «αρέσουν» στους τελευταίους: «επανίδρυση του κράτους» (βλέπε, ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες με λιγότερο κόστος), περιορισμός της γραφειοκρατίας και της διαφθοράς, πάταξη της φοροδιαφυγής, απλούστερη και δικαιότερη φορολόγηση, άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων. Όταν γίνουν κυβέρνηση όμως δεν μπορούν να εναντιωθούν στα εμπόδια που προβάλλουν στις μεταρρυθμίσεις οι εντός του συστήματος, καθώς κυριαρχούν οι δυνάμεις εκείνες, που οι οικονομολόγοι αποκαλούν «αδράνεια του status quo».

Έτσι, υπάρχει μεγάλο χάσμα στη ρητορική των κομμάτων πριν τις εθνικές εκλογές και στις πρακτικές τους όταν γίνουν κυβέρνηση. Για παράδειγμα, η προηγούμενη Κυβέρνηση δεν έκανε σχεδόν τίποτα για την αναδιοργάνωση του κράτους, τον περιορισμό της διαφθοράς και την πάταξη της φοροδιαφυγής αν και ήταν οι βασικές θέσεις της προεκλογικής της πλατφόρμας.

Ο δεύτερος λόγος που εξηγεί το μεγάλο χάσμα ανάμεσα στους μετεκλογικούς στόχους και τα αποτελέσματα της οικονομικής πολιτικής, συνδέεται με την επιλογή του ταλέντου στα κόμματα. Τα τελευταία, λόγω της προαναφερθείσας παθογένειας του κοινωνικού συστήματος, ενδιαφέρονται να στελεχωθούν με άτομα που είναι πολύ καλά επικοινωνιακά, άσχετα με τα ουσιαστικά τους προσόντα και τις πραγματικές τους ικανότητες και δεξιότητες για την λύση των προβλημάτων της χώρας. Οι πρόσφατες υπερβολικές αποκλίσεις από τους στόχους των εσόδων, των εξόδων και του ελλείμματος είναι, δυστυχώς, χαρακτηριστικά ενός επαναλαμβανόμενου φαινόμενου, που έχει οδηγήσει τη χώρα στα σημερινά αδιέξοδα.

* Ο κ. Τρύφωνας Κολλίντζας είναι καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Δεύτερο Take Home Exam

2012-01-12T07:11:00.000-08:00

Η ημερομηνία παράδοσης είναι Δευτέρα 16-1-2012

Μπορείτε να βρείτε το Take Home Exam κάνοντας κλικ εδώ

Ενότητα 7. Αναζήτηση Προσόδων (Rent-Seeking)

2012-01-12T07:06:00.000-08:00

Η Ενότητα 7 ολοκληρώθηκε.

Μπορείτε να βρείτε υλικό από τις διαλέξεις πατώντας εδώ .

Επίσης μπορείτε να διαβάσετε:

Την ενότητα 15 από το Mueller, D., (2003). Public Choice III. Cambridge University Press
Την ενότητα "Προσοδοθηρία" από το Rosen, H. και Gayer, T. (2009). Δημόσια Οικονομική. Εκδόσεις Κριτική.

καθώς και το πολύ κατατοπιστικό άρθρο του Tollison

Tollison R. D. (1982), Rent Seeking: a Survey, Kyklos, 35, 575-602.

Ενότητα 6. Ομάδες Πίεσης (Lobbies)

2012-01-12T06:54:00.000-08:00

Η Ενότητα 6 ολοκληρώθηκε.

Μπορείτε να βρείτε υλικό από τις διαλέξεις πατώντας εδώ .

Επίσης μπορείτε να διαβάσετε σχετικά με τη λογική της συλλογικής δράσης τα δύο καταπληκτικά βιβλία του Olson τα οποία υπάρχουν μεταφρασμένα και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Παπαζήση.

Olson, M., (1965). The Logic of Collective Action: Public Goods and the Theory of Groups. Harvard University Press.

Olson, M., (1982). The Rise and the Decline of Nations. Yale University Press.

Ποια Ελλάδα καταρρέει;

2011-12-22T09:28:00.000-08:00

Αναρτώ ένα πολύ διαφωτιστικό άρθρο του Βλάση Αγτζίδη (δημοσιευμένο στη Καθημερινή της προηγούμενης Κυριακής) που εξηγεί πως το Ελληνικό έθνος-κράτος δημιουργήθηκε χωρίς να ενσωματώσει την ελληνική αστική τάξη (δηλαδή πως και γιατί απουσίαζαν οι κοινωνικές δυνάμεις που αντιστοιχούσαν στη νέα πολιτειακή δομή) και τι επιχείρησε ο Βενιζέλος με τη Μικρασιατική εκστρατεία.

Όποιος ενδιαφέρεται να εμβαθύνει περισσότερο στο ζήτημα μπορεί να διαβάσει το καταπληκτικό βιβλίο του Ν. Διαμαντούρου "Οι απαρχές της συγκρότησης σύγχρονου κράτους στην Ελλάδα 1821-1828" εκδ. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα, 2002 ή το εξαιρετικά διαφωτιστικό βιβλίο του Παναγιώτη Κονδύλη "Αιτίες της παρακμής της σύγχρονης Ελλάδας", εκδόσεις Θεμέλιο.

Ποια Ελλάδα καταρρέει;

Toυ Βλάση Αγτζίδη*

Λίγα μόλις χρόνια μετά τους Ολυμπιακούς Αγώνες, οπότε οι Ελληνες –τουλάχιστον οι ελίτ αυτής της χώρας– έζησαν με πάθος το παραμύθι της Σταχτοπούτας, η σκληρή πραγματικότητα έστρεψε τη δημόσια συζήτηση στην ακριβώς αντίθετη φορά. Η παγκόσμια οικονομική κρίση, παράλληλα με την κρίση του ενιαίου νομίσματος, οδήγησε την ελλαδική κοινωνία σε μια πρωτοφανή κρίση και δυσανεξία. Εφερε παράλληλα στην επιφάνεια όλες τις δομικές δυσπλασίες του νεοελληνικού κρατικού εγχειρήματος. Ετσι η Ελλάδα αναδείχθηκε σε ιδιαίτερο και μοναδικό φαινόμενο στην Ευρώπη, καταλύτη μεγάλων αρνητικών αλλαγών.

Ποιες όμως είναι εκείνες οι παράμετροι που οδήγησαν την Ελλάδα σε μια τόσο δυσμενή θέση; Είναι μόνο η μεταπολιτευτική διαχείριση που μετέτρεψε το κράτος σε θεραπαινίδα των κομματικών μηχανισμών; Μήπως υπάρχουν βαθύτερες αιτίες, που ανάγονται στον τρόπο που συγκροτήθηκε η Ελλάδα ως έθνος–κράτος και απλώς επιδεινώθηκαν από την πρόσφατη διαχείριση;

Η ελληνική παλιγγενεσία, η δεύτερη μεγάλη αντιαπολυταρχική ευρωπαϊκή επανάσταση μετα τη Γαλλική, οδήγησε στη δημιουργία του νεαρού ελληνικού κράτους το 1830. Ομως, τα γεωγραφικά όρια του νεαρού εθνικού κράτους απείχαν πολύ από τα όνειρα των προοδευτικών διαφωτιστών που ονειρεύτηκαν και σχεδίασαν την Επανάσταση.

Το έθνος–κράτος ήταν μια νέα πολιτειακή μορφή που εμφανίστηκε μετά τη Γαλλική Επανάσταση και εξέφραζε την άνοδο των αστικών στρωμάτων στην εξουσία, ενάντια στους παλιούς φεουδάρχες και αριστοκράτες. Στην ελληνική, όμως, περίπτωση, το έθνος–κράτος δημιουργήθηκε σε μια περιοχή απ’ όπου απουσίαζαν πλήρως τα αστικά στρώματα. Δηλαδή, οι κοινωνικές εκείνες δυνάμεις που αντιστοιχούσαν στη νέα πολιτειακή μορφή. Τα εδάφη που αποτέλεσαν το έδαφος του ελεύθερου κράτους βρίσκονταν στην καθυστερημένη περιφέρεια της αυτοκρατορίας από την οποία αποσχίστηκαν. Τα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου ζούσε και αναπτυσσόταν δημιουργικά ο ελληνισμός, βρέθηκαν εκτός των συνόρων.

Εντός των συνόρων, οι παραγωγικές δυνάμεις ήταν ελάχιστα ανεπτυγμένες, όπως και οι υπόλοιπες προϋποθέσεις που ήταν απαραίτητες για τη λειτουργία ενός έθνους–κράτους. Βασικό χαρακτηριστικό στην εξέλιξη της ελλαδικής κοινωνίας θα είναι η απουσία σημαντικών αστικών στρωμάτων. Έτσι το κράτος θα συγκροτηθεί στη βάση προαστικών, πατριαρχικών σχέσεων. Οι πραγματικές δομικές αδυναμίες θα οδηγήσουν σε μια ιδεολογική «υπερ–αναπλήρωση» βασισμένη στην αρχαιοελληνική ανάκληση, στην αναβίωση ενός νεκρού παρελθόντος ως αντιστάθμισμα στην υπαρκτή πολιτισμική ταυτότητα των εξωελλαδικών ελληνικών κέντρων. Παράλληλα, θα εδραιωθεί μέσω της αυτοαναγνώρισης η ιδεολογία της «μητρόπολης» ως συναίσθημα υπεροχής.

Ειδικά μετά την καθιέρωση του Συντάγματος του 1844, τα ισχυρά από την προεπαναστατική εποχή τοπικά συμφέροντα των προεστών και των φεουδαρχών θα καταλάβουν πλήρως και ολοκληρωτικά την εξουσία στο βασίλειο, θα επηρεάσουν αποφασιστικά τη μοναρχία, θα εδραιώσουν έναν πελατειακό κοινοβουλευτισμό και θα οδηγήσουν στην ανάπτυξη ενός παλαιοελλαδικού τοπικισμού, που στις κρίσιμες εποχές της Ιστορίας θα έχει μοιραία συμβολή στις εξελίξεις. Το γεγονός αυτό θα οδηγήσει σε υπερ–λειτουργία του κρατικού μηχανισμού, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ισχυρών δεσμών μεταξύ ελεύθερης αγοράς και κρατικής–κομματικής λειτουργίας. Η πολιτισμική ενοποίηση του πληθυσμού και η δημιουργία μηχανισμών λειτουργίας που αντιστοιχούσαν στη νέα πολιτειακή μορφή απορρόφησαν τις δραστηριότητες των νέων ελίτ, κρατικοδίαιτων σε μεγάλο βαθμό, που αναπτύχθηκαν.

Σε αντίθεση με την κοινωνική εξέλιξη εντός του ελληνικού βασιλείου, ως απόρροια του Τανζιμάτ και του Χάτι Χουμαγιούν –δηλαδή της οθωμανικής περεστρόικα–, οι Ελληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας θα αναπτυχθούν ραγδαία καθ’ όλο το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Θα αναπτύξουν αξιοσημείωτα αστικά στρώματα, που μαζί με τους Αρμένιους και, λιγότερο, τους Εβραίους θα αποτελέσουν την οθωμανική αστική τάξη, την οποία θα επιχειρήσουν επιτυχημένα, από το 1908, να εξοντώσουν οι νεότουρκοι εθνικιστές. Έτσι, η μοναδική ελληνική αστική τάξη που διαμορφώθηκε ιστορικά και είχε χαρακτηριστικά που αντιστοιχούσαν στην ευρωπαϊκή τυπολογία, βρισκόταν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Οι εξελίξεις στην Ελλάδα και η πολιτική που θα επιλεγεί στις αρχές του 20ού αι. θα καθοριστούν από τις ενδοοθωμανικές εξελίξεις, την εμφάνιση ενός μιλιταριστικού εξτρεμιστικού τουρκικού εθνικισμού και την ήττα των μεταρρυθμιστικών οθωμανικών δυνάμεων. Η άνοδος στην εξουσία των μεταρρυθμιστικών δυνάμεων που ήταν συσπειρωμένες γύρω από τον Βενιζέλο εγγυόταν εν μέρει τη συμμετοχή του ελληνισμού στις κοσμογονικές αλλαγές που σύντομα επρόκειτο να έρθουν.

Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και οι μεταπολεμικές διευθετήσεις με τη Μικρασιατική Εκστρατεία υπήρξαν η μοναδική ευκαιρία αναίρεσης της αρχικής γενετικής αντινομίας. Η ενσωμάτωση των περιοχών όπου ζούσε και δρούσε η ακμαία ελληνική αστική τάξη και βρισκόταν στον άξονα Κωνσταντινούπολης–Σμύρνης, θα οδηγούσε στην αποκατάσταση μιας φυσιολογικής κοινωνικής δομής στο ελληνικό έθνος–κράτος.

Η αποτυχία του εγχειρήματος, που επί της ουσίας υπονομεύτηκε συνειδητά από τις κυρίαρχες ελίτ, σφράγισε αμετάκλητα τη μορφή της ελληνικής κοινωνίας.

* Ο κ. Βλάσης Αγτζίδης είναι ιστορικός.

Βιβλιο-προτάσεις για τα Χριστούγεννα

2011-12-21T12:58:00.000-08:00

Ζήλεψα τη δόξα κάποιων...

...και αποφάσισα να προτείνω και εγώ βιβλία για τα Χριστούγεννα

Όποιος ενδιαφέρεται να διαβάσει Ιστορία, Πολιτική Φιλοσοφία ή Οικονομία ίσως βρει ενδιαφέρουσα αυτή τη λίστα. Όποιος προτιμά κάτι σε λογοτεχνία ίσως αυτή. Τα βιβλία που περιλαμβάνονται έχουν επιλεγεί με μοναδικό κριτήριο τις προσωπικές μου προτιμήσεις. Mε άλλα λόγια θεωρώ όλα τα παραπάνω βιβλία σπουδαία. Το καθένα για διαφορετικούς λόγους...

Καλά να περάσετε

Hans Rosling

2011-12-16T12:25:00.000-08:00

Σε κάποιους άρεσε η προηγούμενη ανάρτηση με τη παρουσίαση στατιστικών στοιχείων από τον Hans Rosling. Επανέρχομαι με μια ακόμα η οποία δείχνει την εξέλιξη της κατανομής του παγκόσμιου εισοδήματος και της παγκόσμιας ανισότητας. Μετά το 6:05 έχει μεγάλο ενδιαφέρον.

Olson ...παντού

2011-12-15T06:00:00.000-08:00

Όποιος φοιτητής δεν πείστηκε από τη συζήτηση που είχαμε στο μάθημα σχετικά με τη θεωρία του Olson (1965) και την ανάγκη "αποκλειστικών κινήτρων" (selective incentives) προκειμένου να υπάρξει συλλογική δράση μπορεί να διαβάσει και αυτό.

Ενότητα 4. Αναδιανομή μεταξύ ομάδων

2011-12-14T06:42:00.000-08:00

Η Ενότητα 4 ολοκληρώθηκε.

Μπορείτε να βρείτε υλικό από τις διαλέξεις πατώντας εδώ.

Επίσης μπορείτε να διαβάσετε:

Την ενότητα 4.4 από το: Acemoglu, D., και J., Robinson, (2006), Economic Origins of Dictatorship and Democracy, Cambridge University Press.

Τα άρθρα των Lindert, Milanovic και Perotti:

Lindert, P., (1994). The Rise of Social Spending, 1880-1930. Explorations in Economic History 31, 1-37.
Lindert, P., (1996). What Limits Social Spending? Explorations in Economic History33, 1-34.
Milanovic, B., (2000). The median-voter hypothesis, income inequality, and income distribution: an empirical test with the required data. European Journal of Political Economy 16, 367-410.
Perotti, R., (1996). Growth, income distribution, and Democracy: What the data say.Journal of Economic Growth 1, 149-187.

Τέλος, αν θέλετε να δείτε πως επέδρασε η διεύρυνση του δικαιώματος ψήφου στην έκταση της αναδιανομής (μέσω δημόσιων δαπανών και φορολογίας) στις Δυτικές οικονομίες μπορείτε να διαβάσετε ένα τελευταίο άρθρο των Aidt και Jensen (2009) πατώντας εδώ

Η ομορφιά των Οικονομικών

2011-12-09T10:38:00.003-08:00

Όποιος πιστεύει ότι οι παρουσιάσεις που στηρίζονται σε στατιστικά στοιχεία είναι βαρετές ας δει το παρακάτω βίντεο. Ίσως αλλάξει γνώμη.

Η πολιτική οικονομία της αριστείας και ο διάμεσος (median) φοιτητής

2011-12-01T02:54:00.000-08:00

Όσοι από εμάς συμμετέχουμε σε Γενικές Συνελεύσεις τμημάτων συχνά ερχόμαστε αντιμέτωποι με το εξής φαινόμενο: Οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι των φοιτητικών παρατάξεων τις περισσότερες φορές εμφανίζονται να εκπροσωπούν ένα συγκεκριμένο τμήμα των φοιτητών (αυτούς που θα περιγράφαμε εν συντομία και ως «τουρίστες φοιτητές») και ουδέποτε «κατεβάζουν» προτάσεις που θα μπορούσαν να βελτιώσουν τη ζωή και τη φοίτηση των «συνεπών» και των «άριστων» συναδέλφων τους. Όσα χρόνια είμαι στο πανεπιστήμιο δεν άκουσα, για παράδειγμα, ποτέ καμία φοιτητική παράταξη να κατεβάζει ως αίτημα τη χορήγηση υποτροφιών στους «αριστούχους» φοιτητές (προσοχή όχι στους οικονομικά αδύνατους) ενώ αρκετές φορές είδα συμπαθείς φοιτητοπατέρες να προτάσσουν τα στήθη τους προκειμένου να «πέσουν στα μαλακά» τουρίστες φοιτητές που πιάστηκαν να αντιγράφουν.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Είναι ένδειξη εκφυλισμού ή αποτελεί ορθολογική πολιτική συμπεριφορά; Είναι το σύνολο των φοιτητών «λουφαδόροι»; Αναμφισβήτητα όχι. Όποιος βρίσκεται στο πανεπιστήμιο γνωρίζει από πρώτο χέρι ότι υπάρχει μια σημαντικότατη μερίδα φοιτητών που είναι σοβαροί άνθρωποι. Οι φοιτητές αυτοί καταβάλλουν καθημερινά προσπάθειες να μορφωθούν ουσιαστικά αξιοποιώντας κάθε δυνατότητα που τους παρέχεται μέσα και έξω από το ελληνικό πανεπιστήμιο. Γιατί οι φοιτητικές παρατάξεις αδιαφορούν –παρά τα λεγόμενα τους- για αυτό το τμήμα των φοιτητών και υπερασπίζονται αποκλειστικά το «δίκαιο του τουρίστα»;

Όποιος διάβασε καλά το μάθημα της Οικονομικής Πολιτικής νομίζω μπορεί να φανταστεί την απάντηση. Ξεκινάμε από την παραδοχή ότι οι δύο μεγάλες φοιτητικές παρατάξεις είναι office seekers. Θέλουν δηλαδή να βρίσκονται στην εξουσία γιατί αυτό τους δίνει κάποια ego-rents (τα αποτελέσματα δεν αλλάζουν όπως γνωρίζετε ακόμα και αν υποθέσουμε ιδεολόγους (partisan) πολιτικούς). Βάσει του υποδείγματος του εκλογικού ανταγωνισμού με δύο office-seekers υποψήφιους, η άριστη επιλογή για κάθε φοιτητική παράταξη είναι να στοχεύσει στον «διάμεσο» (median) φοιτητή και να προσπαθήσει να εκφράσει τα αιτήματα του. Αυτή η πολιτική της εξασφαλίζει τη μεγαλύτερη δυνατή πιθανότητα εκλογικής νίκης.

Ποιος είναι όμως ο «διάμεσος φοιτητής»; Παρατηρώντας κανείς τις συνήθεις κατανομές βαθμολογίας από τις εξετάσεις των διαφόρων μαθημάτων θα καταλήξει στην ακόλουθη διαπίστωση: Στη καλύτερη περίπτωση σε κάθε μάθημα περνάει το 40%-50% των φοιτητών (συνήθως τα ποσοστά επιτυχίας είναι ακόμα χαμηλότερα, περίπου 20%-40%). Κατά συνέπεια η κατανομή βαθμολογίας εμφανίζει μεγαλύτερη πύκνωση στις τιμές-βαθμούς που είναι μικρότερες από πέντε και επομένως ο διάμεσος ψηφοφόρος (median voter) είναι ο φοιτητής που παίρνει κάτω από πέντε (πιο συγκεκριμένα συνήθως είναι ο φοιτητής του 3-4). Δηλαδή, ο φοιτητής του 3-4 είναι αυτός που εξασφαλίζει πλειοψηφίες και αυξημένη πιθανότητα εκλογικής νίκης στις φοιτητικές παρατάξεις!

Ποιες είναι όμως οι αγωνίες του median φοιτητή; Φαντάζομαι πολλές και διάφορες... αλλά τι πιθανότητες δίνετε στο ενδεχόμενο να τον απασχολεί αν θα πάρουν υποτροφίες οι αριστούχοι φοιτητές και αν το επίπεδο σπουδών στο ελληνικό πανεπιστήμιο είναι σε θέση να του εξασφαλίσει ουσιαστική μόρφωση και όχι απλώς ένα «χαρτί»-εισιτήριο για τις εξετάσεις του ΑΣΕΠ; Προσωπικά δίνω ελάχιστες. Αντιθέτως κάθε πρόταση που στοχεύει στην ελαχιστοποίηση της προσπάθειας και είναι αντίθετη με την περίφημη «εντατικοποίηση» των σπουδών (αν και δεν είμαι σίγουρος ότι καταλαβαίνω τον όρο) και τη «σχολειοποίηση» (φοβερός νεολογισμός!) φαντάζομαι τον βρίσκει αναφανδόν σύμφωνο. Άρα όταν οι δύο μεγάλες παρατάξεις «κατεβάζουν» προτάσεις «διευκόλυνσης» των φοιτητών και περιορισμού της προσπάθειας δεν είναι εκφυλισμένες (όπως πολλοί συχνά τις κατηγορούν) είναι απλώς... ορθολογικές και σύμφωνες με το υπόδειγμα εκλογικού ανταγωνισμού του Downs (1957)!

Το ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί δεν μπαίνει στη πολιτική αγορά μια τρίτη πολιτική δύναμη η οποία να στοχεύσει την μερίδα των φοιτητών που δεν εκφράζεται από τις υπάρχουσες πολιτικές πλατφόρμες και η οποία επιθυμεί περισσότερη «εντατικοποίηση» και υψηλότερο επίπεδο σπουδών; Αν συνέβαινε αυτό οι δύο μεγάλες παρατάξεις θα έχαναν τις ψήφους των φοιτητών που βρίσκονται στις υψηλές κλίμακες βαθμολογίας και η στόχευση στον φοιτητή του 3-4 θα σταματούσε να αποτελεί κυρίαρχη στρατηγική. Αν κάποιος θέλει να καταλάβει τι θα συνέβαινε σε μια τέτοια περίπτωση δεν έχει παρά να ανατρέξει στο υπόδειγμα εκλογικού ανταγωνισμού με τρεις office seekers υποψήφιους και να μελετήσει την πολύ ενδιαφέρουσα ασταθή ισορροπία που προκύπτει.

Ευτυχώς για τις δύο μεγάλες παρατάξεις τέτοια πολιτική δύναμη δεν προβλέπεται να εμφανιστεί στο άμεσο μέλλον. Οι μικρότερες φοιτητικές κινήσεις αποτελούν στη μεγάλη τους πλειοψηφία, παρατάξεις που στοχεύουν περισσότερο σε «συναισθηματική εκτόνωση» (expressive voting) των μελών τους και των ατόμων που τις υποστηρίζουν και αντιμετωπίζουν με αδιάφορη υπεροψία τη προοπτική της ενίσχυσης της πολιτικής τους δύναμης και της εκλογικής νίκης. Ακόμα χειρότερα, οι μικρότερες φοιτητικές παρατάξεις -αριστερές στη μεγάλη πλειοψηφία τους- αρνούνται να συνειδητοποιήσουν ότι το αίτημα της αριστείας δεν αποτελεί κατ’ ανάγκην αίτημα «καριέρας» και «κονόμας» αλλά –υπό προϋποθέσεις-μπορεί να αποτελέσει και εξόχως επαναστατικό αίτημα. Για να το πω απλά, το αίτημα της αριστείας είναι αυτό που σήμερα μπορεί να «κατεβάσει τζαμαρίες». Ειδικά όταν απέναντι βρίσκεται μια κοινωνία που επί χρόνια έχει εθιστεί στη λογική της ελάχιστης προσπάθειας και έχει συνηθίσει να θεωρεί το «βόλεμα» μαγκιά και το αίτημα της διάκρισης καθαρή ανοησία.

Πρώτο Τake Home Exam

2011-11-24T01:32:00.000-08:00

Η ημερομηνία παράδοσης είναι Πέμπτη 1-12-2011

Μπορείτε να βρείτε το Take Home Exam κάνοντας κλικ εδώ

Ενότητα 3. Αντιπροσωπευτική Δημοκρατία

2011-11-24T01:16:00.000-08:00

Η τρίτη ενότητα του μαθήματος ολοκληρώθηκε.

Στις σημειώσεις που ακολουθούν μπορείτε να βρείτε υλικό από τις διαλέξεις του μαθήματος.

Πιο συγκεκριμένα:

· Εκλογικός ανταγωνισμός με δύο office-seekers υποψήφιους

· Εκλογικός ανταγωνισμός με περισσότερα από δύο κόμματα

· Εκλογικός ανταγωνισμός με δύο ιδεολόγους (partisan) υποψήφιους

Για το υλικό των διαλέξεων πατήστε εδώ

Μπορείτε επίσης να διαβάσετε :

Τις ενότητες 3.2, 3.3, 5.1 και 5.2 από το: Persson, T., και G., Tabellini, (2002),Political Economics: Explaining Economic Policy, The MIT Press.

Την ενότητα 6.2 από το Hillman A (2009), Public Finance and Public Policy, Cambridge University Press και το βιβλίο του Downs, A., (1957). An Economic Theory of Democracy. New York: Harper.

Ενότητα 2. Άμεση Δημοκρατία

2011-10-27T07:30:00.000-07:00

Η δεύτερη ενότητα του μαθήματος ολοκληρώθηκε.

Στις σημειώσεις που ακολουθούν μπορείτε να βρείτε υλικό από τις διαλέξεις του μαθήματος.

Πιο συγκεκριμένα:

· Ένα Γενικό Πρόβλημα Πολιτικής

· Το Θεώρημα της αδυναμίας του Arrow

· Το Θεώρημα του διάμεσου ψηφοφόρου

· Περιορισμός ατζέντας και στρατηγική ψηφοφορία

Για το υλικό των διαλέξεων πατήστε εδώ

Μπορείτε επίσης να διαβάσετε :

Τις ενότητες 2.1,2.2 και 2.3 από το: Persson, T., και G., Tabellini, (2002), Political Economics: Explaining Economic Policy, The MIT Press.

Την ενότητα "Άμεση Δημοκρατία" (κεφάλαιο 6) από το: Rosen, H. και Gayer, T. (2009). Δημόσια Οικονομική. Εκδόσεις Κριτική.

Το άρθρο Boeri, Boersch-Supan, and Tabellini (2001).Would you like to shrink the welfare state? A survey of European Citizens, Economic Policy 16, 7-50.

Περιμένω πάντα τα σχόλια και τις απορίες σας.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Αν αισθάνεστε ότι το μάθημα είναι πολύ δύσκολο, μην απογοητεύεστε υπάρχουν και χειρότερα... αν δε πιστεύετε ότι υπάρχουν και χειρότερα ...πατήστε εδώ.

Εισαγωγικά

2011-09-30T02:34:00.000-07:00

Για πολλά χρόνια η μελέτη της οικονομικής πολιτικής είχε αμιγώς δεοντολογικό περιεχόμενο. Προσπαθούσε να προσδιορίσει το «άριστο» επίπεδο στα μέσα οικονομικής πολιτικής (π.χ. φορολογία, επίπεδο δημόσιων δαπανών) έτσι ώστε να βελτιωθούν οι επιδόσεις της οικονομίας με βάση τα κριτήρια της αποτελεσματικότητας στην κατανομή των πόρων και της δικαιοσύνης στη διανομή του εισοδήματος. Η «παραδοσιακή» αυτή οπτική άφηνε πολλά ερωτήματα αναπάντητα. Γιατί οι πολιτικοί ή οι γραφειοκράτες να υλοποιήσουν τις συνταγές της θεωρίας του άριστου προσδιορισμού των δημοσίων δαπανών όταν αυτές δεν λαμβάνουν υπόψη τους τις ιδεολογικές προτιμήσεις των κομμάτων, τα κίνητρα επανεκλογής των πολιτικών ή την μεγιστοποίηση του κύκλου εργασιών της γραφειοκρατίας;

Στα πλαίσια του παρόντος μαθήματος θα εστιάσουμε στα κίνητρα και τους περιορισμούς των πολιτικών, των γραφειοκρατών και των άλλων φορέων εξουσίας και θα προσπαθήσουμε μέσα από αυτό το πρίσμα να εξηγήσουμε γιατί γίνονται συγκεκριμένες επιλογές πολιτικής.

Αξίζει να διαβάσετε:

Το πρώτο κεφάλαιο από το Drazen, A., (2000). Political Economy in Macroeconomics, Princeton University Press.

Besley, T.(2004). The New Political Economy. A paper based on Keynes Lecture in Economics .